Baksı Müzesi, 2026 sergi sezonunu çağdaş sanatın önemli isimlerinden İrfan Önürmen’in “Kapsam Dışı” başlıklı kişisel sergisiyle açtı. 3 Temmuz’a kadar ziyaret edilebilecek sergi, sanatçının son dönem üretimlerini bir araya getirerek izleyiciyi güç, iktidar, medya ve bireyin varoluşsal arayışı üzerine düşünmeye davet ediyor.
Önceki çalışmalarında ele aldığı temaları yeni biçimsel arayışlar ve farklı anlam katmanlarıyla genişleten Önürmen, bu kez günümüz insanının toplumsal ve ruhsal durumuna odaklanıyor. Sanatçı, serginin çıkış noktasını şu sözlerle açıklıyor: “Geçmiş sergilerimde olduğu gibi bu sergimde de merkezde insan var. Ancak bu kez sosyal göndermelerle yüklü sembolik bir alanın yanı sıra daha içsel, ruhsal ve mistik bir katmana yöneldim.”
“Film Noir” ve “Comics Noir” estetiğinden beslenen sanatçı, gündelik yaşamın sıradan anlarını anıtsal ve kahramansı bir anlatıya dönüştürüyor. Sergi, bireyin toplumsal ilişkiler içerisindeki konumunu sorgularken güç ve iktidar mekanizmalarının insan üzerindeki etkilerini de görünür kılıyor.
“Kapsam Dışı”nın önemli çıkış noktalarından biri de sanatçının atölyesi. Önürmen, üretim süreçlerinin izlerini müze mekânına taşıdığını belirterek, “Atölyeler, üretimlerin hem ipuçlarını hem de tortularını içinde barındırır. Bu izleri müze mekânına taşıdığımı düşünüyorum. Bu yeni deneyim sayesinde imgelemimin mekân içinde genişlediğini ve derinleştiğini gördüm” diyor.
Sergide yer alan çalışmalar sosyolojik bir zeminde gelişirken, mistik, psikolojik ve örtük etnografik katmanlar da taşıyor. Sanatçının önceki üretimlerinde öne çıkan toplumsal sembolizm, bu sergide ruhsal sembolizmle birleşerek daha derin ve çok katmanlı bir anlatıya dönüşüyor.
Sergide ayrıca Önürmen’in New York’ta gerçekleştirdiği “Everyday Heroes” sergisinden seçilmiş ve yeniden kurgulanmış eserler de yer alıyor. Modern yaşamın kamusal imgeleri ve sembollerinden hareketle oluşturulan bu çalışmaların merkezinde siluetimsi figürler bulunuyor. Sanatçı bu figürleri şöyle tanımlıyor: “Bu imgeler zamanla yalnızca toplumsal değil, aynı zamanda ruhsal imgelere dönüştü. Serginin esas kahramanları ve ana motifleri onlar. Anıtsal olmasını istediğim bu figürler üzerinden birey, iktidar ve medya arasındaki ilişkilere odaklandım.”
Sergideki dikkat çekici yapıtlar arasında yer alan “OTO-KAM” adlı hareketli yerleştirme ise, bireyin evrenle kurduğu öznel ilişkiyi ve içsel denge arayışını ele alıyor. Sanatçının “neo-şamanist” bir önerme olarak tanımladığı çalışma, dijital çağda insanın anlam ve yön bulma çabasına ironik göndermeler yapıyor. Tül yerleştirmeler, ahşap ve beton heykellerle birlikte sergilenen bu çalışmalar, insan figürünü hem dünyevi hem de metafizik bir varlık olarak ele alıyor.
Önürmen, serginin temel yaklaşımını şu sözlerle özetliyor: “Bir yandan medya aracılığıyla biçimlendirilen insan imgesini sorgularken, diğer yandan bireyin kendi etik ve ruhsal alanını kurma mücadelesine odaklandım.”
Sanatçının figürleri, çağın tanığı olan; yorgun ama bilge bireyleri temsil ediyor. Bu yönüyle Japon mitolojisindeki her şeyi gören ve bilen ancak yerinden kıpırdayamayan Kuebiko karakterini de çağrıştırıyor. “Kapsam Dışı”, izleyiciyi yalnızca günümüz toplumuna değil, aynı zamanda insanın kendi iç dünyasına bakmaya çağıran çok katmanlı bir düşünme alanı sunuyor.
Sergiye ilişkin değerlendirmede bulunan Baksı Müzesi Kurucusu Prof. Dr. Hüsamettin Koçan ise şunları söylüyor: “Baksı Müzesi olarak sanatın yalnızca estetik bir deneyim üretmesini değil, insanın kendisiyle, yaşadığı çağla ve çevresiyle yeniden ilişki kurmasına aracılık etmesini önemsiyoruz. İrfan Önürmen’in ‘Kapsam Dışı’ sergisi bu anlamda günümüz insanının hem toplumsal hem de içsel dünyasına dair önemli sorular ortaya koyuyor.
Baksı’yı yalnızca bir sergi mekânı olarak değil, farklı deneyimlerin, düşüncelerin ve bilgi biçimlerinin karşılaşma alanı olarak görüyoruz. Önürmen’in çalışmaları da tam bu karşılaşma alanında yer alıyor. Sergi, bir yandan çağımızın ruhunu anlamaya çalışırken diğer yandan insanın kendi iç sesine kulak verebileceği bir düşünme alanı açıyor. Bu yönüyle Baksı’nın sanat ile hayat arasında kurmaya çalıştığı diyaloğun güçlü bir parçası olduğuna inanıyorum.”
Bilgi için: baksi.org
Bayraktar Köyü Çayırlar Mevkii Bayburt
