Restorasyon Sonrası Tramhuis, Fotoğraf: Florian Braakman.
Tramhuis’in İkinci Hayatı: Bir Tramvay Durağından Şehir Hafızasına…
1931 tarihli arşiv fotoğrafı rehberliğinde aslına uygun restore edilen Tramhuis, artık sıradan bir bekleme salonu değil. Rotterdam’ın mimarisini, kültürünü ve insan hikâyelerini yürüyüş rotalarıyla buluşturan canlı bir başlangıç noktası. Tramhuis’in Yöneticisi Marjolein van den Blink, restore edilen bu simgesel yapının şehre nasıl yeni bir bakış açısı kazandırdığını anlatıyor.
Röportaj: Ümmühan Kazanç
Sayın Marjolein van den Blink, Tramhuis’in yöneticisisiniz. Tramhuis ile ilk karşılaşmanızı hatırlıyor musunuz? Bu küçük binada sizi etkileyen neydi
Rotterdam’da doğdum, büyüdüm ve Tramhuis hatırladığımdan bu yana orada. Her zaman ilgi çekici, dikkat çeken, beton binaların ortasında zarif bir yapı olmuştur. Herkes onu biliyordu ve o günlerde içki içmek veya daha sonra atıştırmalıklar için oraya gitmekten bahsederdi. Ama şimdi fark ediyorum ki üzerindeki eski boya ve etrafındaki geniş terasla (not: restorasyondan önceki 2022 tarihli resme bakarsanız) güzelliğini hiç fark etmemiştim. Hafif çelik konstrüksiyonun ve binanın ince Art Nouveau tarzının güzelliğini fark edecek kadar yakından bakmamıştım. Şimdi, tamamen restore edilmiş haliyle bakınca, bunu hayal etmek zor!
Siz kar amacı gütmeyen bir kuruluşsunuz, değil mi? Kuruluşunuz ne yapıyor, kaç kişi çalışıyor? Rotterdam için önemi nedir?
Stichting Tramhuis gerçekten de kâr amacı gütmeyen bir kuruluş. Misyonumuz, Rotterdamlıları ve ziyaretçileri şehri yürüyerek keşfetmeye teşvik etmek. Bunu yürüyüş rotaları, etkinlikler ve sosyal kuruluşlarla iş birlikleri aracılığıyla yapıyoruz. Tramhuis’in temel değerleri hareket etmek, keşfetmek ve bağlantı kurmak. Üç tam zamanlı çalışandan oluşan küçük bir ekibimiz, kioskta size yardımcı olabilecek az sayıda yarı zamanlı görevlimiz ve turları veren serbest çalışan profesyonel rehberlerimiz var.
Rotterdam’ın tarihi boyunca, eşsiz mimarisi, insanları ve gelenekleri hakkında hikayeler anlatarak, şehre ve insanlarına daha çok bağlandığınızı hissedeceksiniz. Başka gözlerle bakarak yeni bir bakış açısı kazanacaksınız. Ve bunu yapmanın en mükemmel yolu yürümektir!
Tramhuis’i daha önce hiç duymamış birine tek bir cümleyle nasıl tarif ederdiniz?
Şehir yürüyüşleri için bir kiosk; Rotterdam’ı yürüyerek keşfetmek ve şehri başkasının gözünden görmek için bir başlangıç noktası; böylece şehre yeni bakış açıları kazanacaksınız.
Beursplein’deki tramvay durağının karpostalı, Anonim.
Bir tramvay bekleme salonunu şehir yürüyüşü kioskuna dönüştürme fikri nasıl ortaya çıktı?
Tramhuis, şehrin merkezinde eşsiz bir noktada bulunan çok güzel küçük bir binaydı, ancak hava koşullarının, önceki kullanımlarının ve meydanın çökmesinin etkileri nedeniyle kötü durumdaydı. Onu eski ihtişamına kavuşturmak ve hem Rotterdam sakinlerinin hem de ziyaretçilerin keyif alabileceği yeni bir amaç kazandırmak istedik. Hem ruh sağlığı hem de fiziksel sağlık nedenleriyle yürüyüşe tutkuyla bağlıyız ve bu, koronavirüs pandemisinden bu yana küresel yürüyüş eğilimi ve yavaş turizm ihtiyacıyla birleşince, onu restore etme ve şehir yürüyüşleri için bir kioska dönüştürme planını tamamladı.
Tramhuis, 1914’ten günümüze kadar birçok farklı hayat yaşadı. Sizce bu binanın “ruhunu” ne tanımlıyor
Tramhuis’in ruhu, erişilebilirliği ve hareketliliğiyle tanımlanır. Kamusal bir role sahip küçük bir binadır. On yıllar boyunca kullanım amacı değişti, ancak sürekli olarak hareket halindeki insanlara hizmet etti. Bugün, Rotterdam’ı yürüyerek keşfetmek için bir başlangıç noktası olarak bu geleneği sürdürüyor ve ziyaretçileri ve sakinleri şehrin kültürü, mimarisi ve günlük yaşamıyla buluşturuyor. Bu şekilde, insanların şehre aşık olmalarını sağlıyoruz.
Rotterdam Şehir Arşivleri’nden, Beursplein’deki Tramhuis’in 1931 yılına ait tarihi fotoğrafı.
Binanın restorasyonu, 1931 yılına ait bir arşiv fotoğrafına dayanarak gerçekleştirildi. Bu fotoğraf restorasyonda ne gibi bir rol oynadı?
Odak noktası, binayı mümkün olduğunca orijinal haline geri getirmekti. 1931 tarihli fotoğraf, Rotterdam sanat atölyesi F.J.C. Bettenhausen & Zn.’nin mühendisi N.S. Vredenk tarafından yapılan orijinal tasarımına dair elimizdeki en iyi referanstı. Binadaki doğru rengi ve detay seviyesini bulmak için kullandığımız başka referanslarımız da vardı.
Restorasyonu kim gerçekleştirdi? Restorasyon sürecindeki en zorlu veya şaşırtıcı an neydi?
Restorasyon, uzman restorasyon yüklenicileri Koninklijke Woudenberg ve Terberg Totaal Installaties tarafından gerçekleştirildi. Studio Robert van Oosterom, zamansız ve atmosferik bir iç mekan tasarladı. Van der Vegt demircilik ve inşaat şirketi çelik restorasyonunu gerçekleştirdi. Binanın kapsamlı bir restorasyona ihtiyacı olduğunu bilmemize rağmen, söktüğümüzde çeliğin durumu bizi yine de şaşırttı. Birçok yerde paslıydı ve mümkün olduğunca çok orijinal parçayı restore etmek zorlayıcıydı.
Restorasyon Sonrası Tramhuis’ten Detaylar, Fotoğraf: Florian Braakman.
Binanın, kırılgan yapısına rağmen 1940 bombalamasından sağ çıkması size ne düşündürüyor?
Savaş tehdidi nedeniyle, tramvay durağı 1939’da kısmen kapatıldı ve yanına basit bir sığınak inşa edildi. 14 Mayıs 1940’taki bombalama, Beursplein’in yakın çevresini ağır bir şekilde vurdu ve birkaç bina hariç, neredeyse tüm binalar tamamen yıkıldı. Ancak tramvay durağı ve hatta onu çevreleyen ağaçlar mucizevi bir şekilde zarar görmedi.
Tramhuis’i klasik bir ziyaretçi merkezinden ayıran en önemli özellik nedir? Ziyaretçi merkezi nedir?
Ziyaretçi merkezi bir bilgi noktasıdır, bizim kioskumuz ise bir başlangıç noktasıdır. Biz tamamen şehri yürüyerek deneyimlemeye odaklanıyoruz ve şehir hakkında bilgi topladığınız bir yer değiliz. Size hangi aktiviteye veya yere gideceğinizi söylemiyoruz, aksine aktivitenin kendisiyiz. Şehri keşfetmenize yardımcı olacak turlar ve yürüyüş rotaları sunuyoruz.
Sizce bir şehri tanımak için en iyi yol neden yürümektir?
Hayatta ve şehirde acele etme eğilimindeyiz ve daha fazlasını görmek ve daha hızlı hareket etmek istiyoruz, ancak yavaşladığınızda gerçekten daha fazlasını görebilirsiniz. Etrafınızdakilere daha fazla dikkat edersiniz ve binaların ve insanların ardındaki hikayeleri keşfedersiniz. Daha fazla bakış açısı görürsünüz. Ve eğer şehri ilk kez ziyaret ediyorsanız, yürüyüşlerimiz binaları ve sokakları biraz farklı bir ışıkta görmenizi sağlayacaktır. Şehrin geçmişi hakkında hızlıca daha fazla bilgi edinmenin keyifli bir yoludur ve sizi genellikle ziyaret etmeyeceğiniz yerlere de yönlendirecektir.
Restorasyon Sonrası Tramhuis, Fotoğraf: Florian Braakman.
Covid sonrası yürüyüşün sadece bir “trend” değil, kalıcı bir alışkanlık haline geldiğini söylüyorsunuz. Bunu Rotterdam’da nasıl gözlemliyorsunuz
Rotterdam’da yürüyüş, COVID sonrası günlük kentsel yaşamın bir parçası olarak açıkça kalmıştır. Ulusal rakamlar, pandemi öncesi döneme kıyasla yürüyüşte kalıcı bir artış olduğunu gösteriyor ve bu, sakinlerin ve ziyaretçilerin bugün şehri nasıl keşfettiğine yansıyor. Temalı, kültürel ve mahalle odaklı yürüyüşlere olan talep arttı ve yürüyüşü sadece bir eğlence aktivitesi değil, Rotterdam’ı deneyimlemenin kültürel ve sosyal bir yolu olarak konumlandırdı.
Yürüyüşün sosyal bağlar kurma gücü Tramhuis’in programlarına nasıl yansıyor?
Tramhuis, yürüyüşü sosyal bağlantı için bir araç olarak kullanıyor. Yürüyüşler, rehberler eşliğinde küçük gruplar halinde düzenleniyor ve insanları arkadaşlarıyla veya aileleriyle birlikte şehri keşfetmeye teşvik ediyor. Mahallelerde yürüyerek ve hikayeler paylaşarak, katılımcılar hem şehirle hem de sakinleriyle bağlantı kuruyor. “Hartstochtjes” adı verilen topluluk odaklı yürüyüşler aracılığıyla Tramhuis, yürüyüşü sosyal bağlar kurmanın erişilebilir bir yolu olarak kullanarak yerel sakinleri ve dil arkadaşlarını da bir araya getiriyor.
Winy Maas, Joep van Lieshout ve Mooncake gibi isimler Tramhuis rotalarına ne gibi katkılarda bulunuyor
Hepsi şehre benzersiz bir bakış açısı sunuyor. Örneğin, mimar Winy Maas, Markthal ve Depot gibi Rotterdam’ın en ünlü binalarından bazılarını nasıl ve neden tasarladığını açıklıyor. Ve sizi, kendinizin bulamayacağı, ancak şehrin gelecekteki gelişimi için fırsatlar gördüğü yerlere götürüyor. Sanatçı ve heykeltıraş Joep van Lieshout da benzer bir şeyi sanat odaklı yapıyor. Rotterdam’ın açık alanlarında ne kadar çok sanat eserinin gizli olduğunu gösteriyor. Yemek gazetecisi Mooncake ise, sizi şehrin daha az bilinen yemek mekanlarına götürüyor ve şehrin çeşitliliğini kelimenin tam anlamıyla tatmanızı sağlıyor. Tüm rotalar size Rotterdam’ın mimarisi, sanatı, yemeği ve kültürü hakkında içeriden bir bakış açısı sunuyor.
Sizce bu rotalar Rotterdam hakkında hangi yeni hikayeleri ortaya çıkardı?
Her gün karşılaştığınız binaların, sanatın ve insanların ardındaki hikayeler.
Restorasyon Sonrası Tramhuis, Fotoğraf: Florian Braakman.
En sevdiğiniz Tramhuis rotası hangisi? Neden?
Haha, bu zor bir soru –tıpkı en sevdiğiniz çocuğu seçmek gibi, hepsi farklı ama kendi yollarında eşit derecede güzel. Ama şimdi gerçekten birini seçmek zorunda kalsaydım, Yemek ve Kültürler rotasını tekrar tekrar yapabileceğimi söylerdim, çünkü yol boyunca o kadar çok lezzetli durak var ki hepsini henüz denemedim.
Bu model diğer şehirlere ilham verebilir mi?
Kesinlikle. Her şehrin henüz (yeterince) anlatılmamış benzersiz ve özel hikayeleri olduğuna inanıyorum. Ve yürümenin harika yanı da bu, istediğiniz zaman, istediğiniz yerde yapabilirsiniz.
Tramhuis’in Rotterdam halkı için ne tür bir sembol olmasını umuyorsunuz
Tramhuis, Rotterdamlıları şehre ve birbirlerine bağlıyor. İnsanları hareket etmeye, şehirlerini daha iyi anlamaya ve elbette bu yenilenmiş simgenin tadını çıkarmaya teşvik ediyor.
