Malzemenin Hafızası: Shaqayeq Arabi ile “Echos” Üzerine

Tahran merkezli Shiva Zahed Gallery’nin Pera’daki açılış sergisi “echos”, İranlı sanatçılar Shaqayeq Arabi ve Fereydoun Ave’i bir araya getiriyor. Arabi ile yeniden kullanılan malzemeler, kırılganlık ve dayanıklılık arasındaki gerilim ve kuşaklararası bir sergide yer almanın anlamı üzerine konuştuk.

Röportaj: Ümmühan Kazanç

Sevgili Shaqayeq Arabi, palmiye yaprakları, tel ve paslı çubuklar gibi yeniden kullanılan malzemeleri kullanmanızın ardındaki düşünce nedir?

Belki de bugün yaşadığımız hayata ve içinde yaşadığımız ortamlara bir yanıt. Tüketim kültürünün yan ürünleri olan atılmış hayatların parçalarıyla çevriliyiz. Eskimiş, mütevazı, kusurlu malzemelerin parçalarını bir araya getirerek, eser, bulunduğu yerle –şehirle, manzarayla ve bizi çevreleyen dokularla– yeniden bağlantı kuruyor.

Malzemeyle ilişkiniz planlı mı yoksa tamamen sezgisel mi?

Malzemeler zaten orada; onları görmek bir seçim. Sürecim sezgisel ve spontane. Zamanla bu sezgi bilinçli bir dile dönüştü. Malzemeler, ben onları şekillendirdiğim kadar eserin yönünü de belirliyor ve form ve yapıda denemeler için alan açıyor.

Heykellerinizde kırılganlık ve dayanıklılık arasında nasıl bir denge kuruyorsunuz?

Kırılganlık ve dayanıklılık arasındaki gerilim, çalışmalarımın özünde yer alıyor. Yapılar narin veya kararsız görünebilir –gevşek bir şekilde bir arada tutulmuş, bazen havada asılı– ancak kendi dengelerini buluyorlar. Çubuklar, dallar veya bitkiler gibi doğal malzemeler bu fikirle yankılanıyor: Basınç altında bükülüyorlar ama kırılmaya direniyorlar. Esneklikleri bir güç taşıyor. Onların bozulabilirliği çalışmaya geçicilik katıyor ve malzemelerin zaman içinde değişmesine, yaşlanmasına ve dönüşmesine olanak tanıyor.

Körfez bölgesinin fiziksel manzarası yaratıcı dilinizi nasıl şekillendirdi?

Körfez manzarası hem kırılganlığı hem de kalıcılığı barındırıyor. Şeyler ortaya çıkıyor, kayboluyor ve farklı biçimlerde yeniden ortaya çıkıyor. Bu ortamda yaşamak, parçalara, izlere ve geçici yapılara karşı duyarlılığımı keskinleştirdi. Ayrıca, çevresel, sosyal ve duygusal gerilimlerin sıklıkla etrafımızda görülebildiği çağdaş yaşamın belirsizliğini de yansıtıyor.

Kentsel enkazı ve doğal unsurları bir araya getirirken ekolojik farkındalığı nasıl geliştiriyorsunuz?

Çevremiz ile içinde bıraktığımız izler arasındaki ilişki, çalışmanın kendisinde yer alıyor.

Malzemeler anlatıyı taşıyor. Giderek tüketim ve kalıcılıkla tanımlanan bir kültürde, kırılgan, geçici malzemelerle çalışmak bir karşıt jesttir.

Kuş, bitki veya iskelet benzeri formlar bilinçli referanslar mı, yoksa süreç sırasında mı ortaya çıkıyorlar?

Parçalar bir araya geldikçe, belirli şekiller ortaya çıkmaya başlar. Temsil etme niyeti yoktur; soyut kalırlar, ancak tanıdık ama tanımlanmamış bir dizi çağrışım uyandırırlar, sanki hayal gücü ve fiziksel gerçekliğin birleştiği kişisel bir manzarayı şekillendiriyormuşum gibi.

Fereydoun Ave ile kuşaklararası bir serginin parçası olmak sizin için ne anlama geliyor?

Bu bir konuşma ve bir iş birliği; zahmetsizce başlayan ve yıllar içinde gelişen bir iş birliği.

Farklı kuşaklardan ve deneyimlerden gelsek de yaklaşımlarımız, merakımız ve deneye olan ortak açıklığımız arasında doğal bir yankı var.

Kendi çalışmalarınızda “yankılar” kavramını nasıl algılıyorsunuz -bir yankı, bir çağrı veya bir iz?

Çalışmalarımız, aynı mekânda yankılanan sesler gibi birbirine yanıt veriyor -neredeyse bir düet gibi. Aynı zamanda, yaşadığımız zamanı ve yeri ve yaşadığımız her şeyi yankılıyorlar. Nesneleri aslına sadık kalarak yeniden inşa etmek yerine, onların uzak anılarını yaratmakla ilgileniyorum; -tanıdık gelen ama açık ve belirsiz kalan formlar. Bazen eserler samimi köşeleri ve koridorları işgal eder; bazen de tüm bir mimari alanı kaplayıp dönüştürür. Her durumda, malzemeler kırılganlıklarını ve tarihlerini korur.