Art Column ekibi olarak, Arkas Holding’in davetlisi olarak ziyaret ettiğimiz Arkas Sanat Alaçatı’da yer alan “Sahnelenmiş/Staged” sergisi, bizlere bilfiil şu an içinde yaşadığımız İklim Krizi’nin çarpıcı etkilerini ve sonuçlarını bir kez daha derinden hissettirdi.
İnsanoğlunun kendi sebep olduğu ve aynı zamanda da kurbanı olduğu iklim krizi meselesini ve ona karşı duyarsızlığını konu alan İklim Krizi Sahnesi: “Sahnelenmiş/Staged” sergisinde, 35 sanatçının 86 eseri yer alıyor. İnsanlığın en endişe verici meselelerinden biri olan iklim krizine odaklanan disiplinler arası serginin küratörü Billur Tansel. Sahnelenmiş/Staged sergisi, doğayla bağlarını yitirmiş ve kendi yarattığı yapay gerçekliklere sığınmış insanın varoluşsal açmazlarını, sanat aracılığıyla sorguluyor. Sanat aracılığıyla bir yüzleşme alanı sunan bu kapsamlı proje, izleyiciyi yalnızca estetik bir deneyime değil; düşünmeye, sorgulamaya ve harekete geçmeye çağırıyor. Sergi 4 Ocak 2026 tarihine kadar izlenebilecek.
Arkas Holding Kütür ve Sanat Direktörü Müjde Unustası “Sahnelenmiş/Staged” sergisiyle ilgi şu açıklamayı yapıyor: “Sahnelenmiş/Staged sergisi günümüzün en önemli meselelerinden biri olan iklim krizine odaklanıyor. İklim krizi her ne kadar çok büyük bir tehdit olsa da şu anda hala insanoğlu bu büyük krizin çok da farkında değil. Sergi, bu duyarsızlığı, insanoğlunu kendi kurduğu sahte sahne üzerinde başka bir gerçeklik içerisinde nasıl yaşıyor aslında bunu ele alıyor. Sergide 35 sanatçı var, Türkiye’den ve yurt dışından çok farklı tekniklerde üretilmiş eserler bir araya getirildi; fotoğraf, video, enstalasyon, resim gibi. Arkas Sanat olarak iklim krizi konusunda sadece bilimsel veya teknik yollarla değil, kültür sanat yoluyla da bir farkındalık yaratılabileceğini düşünüyoruz.
Çünkü sanat karmaşık konuları anlaşılabilir hale getirir. Meselelerle insanlar arasında bağ kurar ve sanatçılar bu açıdan çok güçlü hikâye anlatıcıları. Sergiye gelen ziyaretçiler sadece güçlü estetik yapıtlar görmekle kalmayacak, bunun yanı sıra bu mesele üzerine düşünecekler, irdeleyecekler ve kişisel bir bağ oluşturacaklar. Bu çok çok önemli, çok büyük bir mesele. Sadece yasalarla, yaptırımlarla bir değişim yaratılması mümkün değil, olay kişisel bazda, dört duvar arasında başlıyor. Hepimizin günlük faaliyetlerine dikkat ederek doğaya daha uyumlu bir yaşam nasıl sağlayabiliriz konusunu düşündükçe, işte bu noktada değişimi hayata geçirebileceğiz.”
Doğanın Yerini Alan Teatral Kopyalar
Serginin merkezinde, insanın kendi yarattığı iklim krizinin hem faili hem kurbanı olduğu gerçeği yer alıyor. Bilim insanlarının yıllardır yaptığı uyarılar görmezden gelinirken, insanlık, doğa felaketleri karşısında edilgen bir izleyici gibi davranmayı sürdürüyor. Sergi, bu duyarsızlığın arka planını, gerçeklik algısının nasıl manipüle edildiğini felsefi bir zeminde tartışmaya açıyor. Arthur Schopenhauer’ın gerçekliğin öznel doğasına dair görüşleriyle, Jean Baudrillard’ın simülasyon teorisi bu bağlamda serginin düşünsel omurgasını oluşturuyor.
Burçak Bingöl.
Piero Gilardi’nin İzinden: Yapay Doğalara Karşı Sanatsal Direniş
Serginin ilham kaynağı, Arte Povera akımının öncülerinden ve ekoloji aktivisti Piero Gilardi. 1960’lı yıllardan itibaren doğanın yok oluşunu sezerek uyarı niteliğindeki yapıtlar üreten Gilardi, poliüretan gibi malzemelerle oluşturduğu Tappeto-Natura (Doğa Halıları) serisiyle tanınıyor. Yapay doğa manzaralarıyla insanın gelecekte doğaya olan özlemini bir dekorasyon unsuru olarak yaşamak zorunda kalacağı distopik bir dünyayı öngören sanatçı, sergide Kiraz Çiçeği isimli poliüretan ve sünger malzemeleriyle ürettiği eseriyle yer alıyor.
Sergide aynı zamanda Piero Gilardi’nin felsefesini ve çalışmalarını anlatan belgesel niteliğinde bir filme de yer veriliyor: Gilardi: Tappeto-Natura. Bu film, 2022 yılında Magazzino Italian Art müzesinde gerçekleştirilen ve Elena Re’nin küratörlüğünü üstlendiği, Gilardi’nin retrospektif sergisi için prodüktör Domenico Palma tarafından hazırlanmış ve Magazzino Italian Art Foundation’ın izniyle sergide izleyici ile buluşuyor.
Sanatın Gücüyle Farklı Gerçeklik Katmanları
Arkas Sanat Alaçatı, mimarisi ve doğal çevresiyle bu çok katmanlı sergilemeye ev sahipliği yapmak için ideal bir zemin sunuyor. Mekâna özgü yerleştirmelerle şekillenen sergi, izleyiciyi hem fiziksel hem zihinsel bir yolculuğa çıkarıyor.
Küratör, sergide farklı kültürlerden sanatçıların kimi zaman mizah gücü, kimi zaman çarpıcı vurgularla yapaylık konusunu irdeleyen ve iklim krizi meselesine referansta bulunan söylemlerine yer veriyor ve değişik malzemeler ve mekâna özgü yerleştirmeler aracılığıyla doğa fenomenlerini bir tiyatro sahnesindeymişçesine büyülü bir kurgu olarak ortaya koymayı amaçlıyor. Sergideki bazı sanatçılar, iklim meselesini farklı bakış açılarıyla yorumlarken, bazıları da doğanın iyileştirici gücünden ilham alarak yaşanabilir ve sürdürülebilir bir dünya modeli önerisinde bulunan eserlerle alternatif bir dünyanın mümkün olacağına dair önerilerini ortaya koyuyor.
Kolektif Dayanışma, Alternatif Gelecekler
İzleyicilerin, sergi temalarıyla daha derin bir etkileşim kurabilmesi amacıyla kurgulanan özel arşiv alanında araştırma yapılan kaynaklara ek olarak, orman ekoloğu Dr. Suzanne Simard’ın miselyum ağları üzerine yaptığı araştırmalar gibi sergide yer alan eserlerde ele alınan konuları irdeleyen metinler ve kitaplar da mevcut. Simard, bu yeraltı mantar ağı vasıtasıyla ağaçların birbirleriyle iletişim kurup, kaynakları paylaşarak doğada kurdukları kolektif dayanışma modelini, insan toplumu için ilham verici bir örnek olarak sunuyor. Buna paralel olarak, Hollandalı sanatçı Willem de Haan’ın Motor Home adlı performans videosuyla, bir ev çatısı biçiminde tasarlanmış teknesiyle nehirde yaptığı yolculuğu belgelerken insanlığı, deniz seviyesindeki yükselmenin yarattığı etkiler ve değişen yaşam alanları üzerine düşünmeye ve bu konuda birlikte aksiyon almaya davet ediyor.
Etkinliklerle Zenginleşen Bir Buluşma Alanı
Sergi yalnızca heykel, resim, fotoğraf, mekâna özgü yerleştirmeler ve bu sergi için ilk defa üretilen eserlerle sınırlı değil; aynı zamanda konu ile ilgili kitap, makale ve belgelerin de yer verildiği bir etkileşim alanı olarak tasarlanmış. Konferanslar, sanatçı söyleşileri, film gösterimleri ve atık malzemenin dönüşümü ve rejenerasyon konusunu ele alan interaktif atölyelerle izleyicilere katılımcı bir deneyim sunuluyor.
Arşiv bölümü, doğayla kurulan bağların yeniden inşası için hem tarihsel hem bilimsel belgeler sunarak, ziyaretçileri araştırmaya ve keşfetmeye teşvik ediyor.
Sergide Yer Alan Sanatçılar:
Ahmet Doğu İpek, Ali Borovalı, Ali Kanal, Antonio Riello, Azade Köker, Bengü Karaduman, Berndnaut Smilde, Borga Kantürk, Burçak Bingöl, Danielle Kwaaitaal, Ergin Çavuşoğlu ve Konstantin Bojanov, Ferhat Özgür, Gözde Mimiko Türkkan, Gül Ilgaz, Hayal İncedoğan, Henri Ferdinand Bellan, Ilgın Seymen, İsmail Eğler, Murat Germen, Murat Morova, Murat Yıldız, Nancy Atakan, Nazif Topçuoğlu, Nermin Er, Özgür Demirci, Paul Hodgson, Piero Gilardi, Rose Morant, Selçuk Demirel, Sibel Horada, Silva Bingaz, T. Melih Görgün,Tufan Baltalar, Willem De Haan.
